Moeder Gods Ikonen

Moeder Gods

De verering van de moeder van Christus is al heel vroeg begonnen, waarschijnlijk vóór de derde eeuw. Als 'moeder Gods' wordt zij gezien als middelares tussen de mensheid en God, en daarom aangeroepen in noodsituaties. De Russisch-orthodoxe kerkelijke kalender verwijst meer dan 250 keer naar wonderdadige iconen  van de Moeder Gods. Zij is de schutsvrouwe en patrones van ontelbare kloosters, steden, kerken, gezelschappen en verenigingen.

De Moeder Gods draagt op iconen meestal een blauw onderkleed en een purperen bovenmantel - tegengesteld aan Christus, die een purperen onderkleed en een blauwe mantel draagt. De kleur blauw verwijst naar de menselijke natuur. Purperen stoffen zijn zeer kostbaar en mochten in het Byzantijnse rijk een tijdlang alleen door leden van de keizerlijke familie worden gedragen. Purper wordt daarom als een keizerlijke kleur beschouwd. Meer over de symbolische betekenis van kleuren vindt u hier.

Iconen van de moeder Gods zijn altijd voorzien van de inscriptie: 
ΜΡ θΥ (Meter Theou', 'Moeder Gods')

Al in de prehistorie werden moedergodinnen vereerd en ook de Hellenistische wereld van rond het begin van de christelijke jaartelling kende een zeer geliefde moedergodin: Artemis/Diana.

Artemis van Efeze

Efeze

Een belangrijk centrum van de Artemis-verering vormde de tempel van Efeze, één van de zeven wereldwonderen van de klassieke oudheid. In de vierde eeuw was deze tempel één van de grootste christelijke kerken geworden, die in 406 uiteindelijk werd verwoest. Tijdens het concilie van Efeze in 431 was het aanvankelijk de bedoeling Maria niet te 'vergoddelijken' maar hiertegen kwamen de Efeziërs in opstand; zij eisten zelfs de terugkeer van hun Artemis. Daarop werd binnen de kerk geijverd om Maria heilig te verklaren en nog tijdens het concilie werd Maria erkend als 'Theotokos' ('Moeder Gods', 'Zij die God gebaard heeft'). Als erkend wordt dat Christus de Goddelijke én de menselijke natuur had, dan impliceert dit dat zijn moeder ook de Moeder Gods is, zo werd geredeneerd. Er bestaan veel legendes rondom het verblijf van Maria in Efeze aan het eind van haar leven. Zij zou daar ook overleden en begraven zijn.

Concilië van Nicea
In 432 werd in Efeze een nieuwe kerk gebouwd en aan de Moeder Gods gewijd. Vanaf dat moment neemt de verering van Maria een hoge vlucht. Zij wordt gezien als middelares tussen de mensheid en God, en daarom aangeroepen in noodsituaties. Tijdens het concilie van Efeze werd haar 'bindende beeltenis' vastgelegd.  De oorsprong van de Maria-iconen zouden de schilderingen van de evangelist Lucas zijn, die haar tijdens haar leven drie maal zou hebben geschilderd: alle drie in de periode na Pinksteren, toen Lucas geheel vervuld was van de Heilige Geest. 

Hierop zouden de drie basismodellen van Maria-iconen zijn gebaseerd:

  • De 'Elousa' (Glykophilousa, Umilenie) ofwel 'Moeder Gods van de Tederheid'.
  • De 'Hodegetria' ofwel 'Zij die de weg wijst'.
  • De 'Orante' ofwel 'Moeder Gods van het Teken'. 

Elousa

Daarnaast zijn nog een viertal icoontypen ontstaan:

  • De Tronende Moeder Gods
  • Scènes uit het leven van de Moeder Gods
  • Symbolische voorstellingen van de Moeder Gods
  • Wonderbare verschijningen van de Moeder Gods 

De Russisch-orthodoxe kerkelijke kalender verwijst meer dan 250 keer naar wonderdadige iconen van de Moeder Gods. Zij is de schutsvrouwe en patrones van ontelbare kloosters, steden, kerken, gezelschappen en verenigingen.  

Heiligenkalender

Beeltenis

De Moeder Gods  draagt op iconen een blauw onderkleed en een purperen bovenmantel - tegengesteld aan Christus, die een purperen onderkleed en een blauwe mantel draagt. De kleur blauw verwijst naar de menselijke natuur. Purperen stoffen zijn zeer kostbaar en mochten in het Byzantijnse rijk een tijdlang alleen door leden van de keizerlijke familie worden gedragen. Purper wordt daarom als een keizerlijke kleur beschouwd.

Purperslak

Op haar hoofd en schouders zijn drie goudkleurige sterren aangebracht, een oud Syrisch symbool voor reinheid. Deze sterren staan voor de maagdelijkheid van Maria vóór, tijdens en na de geboorte van Christus.

Voortekening Moeder Gods

Maria wordt altijd samen met haar zoon afgebeeld, of in relatie tot hem. Maria heeft in de christelijke traditie immers vooral betekenis in relatie tot haar zoon.

Moeder Gods–iconen zijn altijd voorzien van de inscriptie: 
ΜΡ θΥ ('Meter Theou', 'Moeder Gods') 

Meer informatie over diverse types Moeder Gods ikonen is te vinden op: Maria
De voornaamste typen zijn ook te vinden op de Engelstalige site: Russian Store

 

Bewaren

Bewaren

Powered by Spearhead Softwares Joomla Facebook Like Button